Неодамна успешно завршија теренските истражувања на познатиот археолошки локалитет Велушка Тумба во Пелагонија, кои донесоа ексклузивни откритија од светски рамки. Истражувањата се плод на меѓународна соработка помеѓу Н.У. „Завод и музеј“ – Битола и Центарот за истражување на предисторијата, со учество на Германскиот археолошки институт и Универзитетот во Базел.
Со ископувањата раководеше д-р Гоце Наумов, заедно со кораководителот и виш кустос Јасмина Гулевска, додека археоботаничките анализи ги координираа д-р Феран Антолин и д-р Амалиа Сабанов.
Живот пред 8.000 години: Како се формирала Велушка Тумба?
Новите истражувања открија клучни податоци за архитектурата, стопанството и обредите на заедницата која ја основала оваа неолитска населба на почетокот на шестиот милениум пред нашата ера. Населбата функционирала во континуитет неколку стотици години.
Во овие архитектонски слоеви се регистрирани остатоци од десетина објекти градени еден врз друг. Како што се граделе новите куќи врз старите, така се формирала тумбата со висина од околу 4 метри.
При истражувањето на еден од овие објекти беа откриени:
Подови и ѕидови од живеалишта
Глинени структури и керамички садови
Мноштво мелници за обработка на житото одгледувано во околните ниви
Европски куриозитет: Најголемите неолитски печки за леб
Најголемото изненадување за археолозите се два специфични контексти во рамките на „Градба 13“. Таму се откриени две големи неолитски печки за леб, кои имаат аплицирани глинени сандаци за мелење на житото и месење на тестото.
Со оглед на нивните импозантни димензии, овие структури претставуваат едни од најголемите неолитски печки досега откриени на тлото на Европа. Поради нивната исклучителна ексклузивност, но и огромна кршливост, во моментов е неопходна итна конзервација и заштита.
Редок и мистичен ритуал: Погреб на новороденче над печката
Врз едната од печките е откриена правоаголна структура каде што, во јужниот агол, било погребано новороденче положено во превртен сад.
Овој тип на обред е исклучително редок меѓу неолитските заедници во Европа. Според стручњаците, ова сведочи за длабока симболичка врска и идентификација меѓу печката, куќата и садот со човечкото тело и самиот живот.
Покрај печките се пронајдени и:
Дваесетина керамички садови за готвење и јадење, од кои дел се луксузно декорирани со бели орнаменти и имале церемонијален карактер.
Остатоци од жртвеници, модели на куќи и фигурини, кои го отсликуваат духовниот свет на првите земјоделци во Пелагонија.
Триесетина камени мелници и алатки од кремен и коска.
Светска афирмација преку современа наука
Покрај стандардните ископувања, од локалитетот се земени примероци за радиокарбон, археоботанички и геоархеолошки анализи. Овие лабораториски анализи ќе овозможат прецизно датирање на сите фази на локалитетот и ќе дадат темелен увид во исхраната, климата и природните карактеристики на овој регион во праисторијата.
Во моментот се подготвуваат неколку научни трудови кои ќе бидат објавени во еминентни македонски и европски списанија, со што Велушка Тумба ќе добие заслужена светска афирмација.
Теренските истражувања се финансиски поддржани од Министерството за култура и туризам, додека за лабораториските анализи се погрижи Германскиот археолошки институт.
Со ископувањата раководеше д-р Гоце Наумов, заедно со кораководителот и виш кустос Јасмина Гулевска, додека археоботаничките анализи ги координираа д-р Феран Антолин и д-р Амалиа Сабанов.
Живот пред 8.000 години: Како се формирала Велушка Тумба?
Новите истражувања открија клучни податоци за архитектурата, стопанството и обредите на заедницата која ја основала оваа неолитска населба на почетокот на шестиот милениум пред нашата ера. Населбата функционирала во континуитет неколку стотици години.
Во овие архитектонски слоеви се регистрирани остатоци од десетина објекти градени еден врз друг. Како што се граделе новите куќи врз старите, така се формирала тумбата со висина од околу 4 метри.
При истражувањето на еден од овие објекти беа откриени:
Подови и ѕидови од живеалишта
Глинени структури и керамички садови
Мноштво мелници за обработка на житото одгледувано во околните ниви
Европски куриозитет: Најголемите неолитски печки за леб
Најголемото изненадување за археолозите се два специфични контексти во рамките на „Градба 13“. Таму се откриени две големи неолитски печки за леб, кои имаат аплицирани глинени сандаци за мелење на житото и месење на тестото.
Со оглед на нивните импозантни димензии, овие структури претставуваат едни од најголемите неолитски печки досега откриени на тлото на Европа. Поради нивната исклучителна ексклузивност, но и огромна кршливост, во моментов е неопходна итна конзервација и заштита.
Редок и мистичен ритуал: Погреб на новороденче над печката
Врз едната од печките е откриена правоаголна структура каде што, во јужниот агол, било погребано новороденче положено во превртен сад.
Овој тип на обред е исклучително редок меѓу неолитските заедници во Европа. Според стручњаците, ова сведочи за длабока симболичка врска и идентификација меѓу печката, куќата и садот со човечкото тело и самиот живот.
Покрај печките се пронајдени и:
Дваесетина керамички садови за готвење и јадење, од кои дел се луксузно декорирани со бели орнаменти и имале церемонијален карактер.
Остатоци од жртвеници, модели на куќи и фигурини, кои го отсликуваат духовниот свет на првите земјоделци во Пелагонија.
Триесетина камени мелници и алатки од кремен и коска.
Светска афирмација преку современа наука
Покрај стандардните ископувања, од локалитетот се земени примероци за радиокарбон, археоботанички и геоархеолошки анализи. Овие лабораториски анализи ќе овозможат прецизно датирање на сите фази на локалитетот и ќе дадат темелен увид во исхраната, климата и природните карактеристики на овој регион во праисторијата.
Во моментот се подготвуваат неколку научни трудови кои ќе бидат објавени во еминентни македонски и европски списанија, со што Велушка Тумба ќе добие заслужена светска афирмација.
Теренските истражувања се финансиски поддржани од Министерството за култура и туризам, додека за лабораториските анализи се погрижи Германскиот археолошки институт.
