Војната во Иран изврши голем притисок врз светската преработувачка индустрија, поради што цените на дизелот и бензинот може да останат на повисоки нивоа со години, предупредува анализата на Ројтерс.
Иако пазарот на сурова нафта се прилагоди релативно добро на остриот пад на производството на Блискиот Исток, рафинериите имаат значително помала можност да го надоместат изгубениот капацитет. Ова јасно се гледа во растечкиот јаз помеѓу цените на суровата нафта и рафинираните производи.
Цената на „брент“ во моментов е околу 90 долари за барел, околу 25 проценти повисока отколку на почетокот на конфликтот, но многу под воениот врв од 118 долари.
Цените на горивата пораснаа многу повеќе од суровата нафта
Сепак, цените на горивата значително се зголемија. Од почетокот на војната, цената на европскиот дизел се зголеми за повеќе од 70 проценти, а американскиот бензин за околу 60 проценти.
Војната стави надвор од употреба повеќе од една петтина од капацитетот за рафинирање на Блискиот Исток, додека затворањето на Ормускиот Теснец дополнително го ограничи извозот на гориво.
Дополнителен проблем се украинските напади врз руската енергетска инфраструктура. Тие ја намалија руската преработка на нафта за речиси 30 проценти во последните месеци, на помалку од четири милиони барели дневно, па Москва го забрани извозот на дизел во јули.
Маржите на рафинериите достигнаа рекордни нивоа
Последиците најдиректно се гледаат кај маржите на рафинериите, кои достигнаа рекордни нивоа во Европа, Азија и САД.
Во Европа, разликата помеѓу цената на дизелот и суровата нафта се зголеми повеќе од трипати од февруари, на повеќе од 75 долари за барел. Маржите на дизелот во САД се зголемија за повеќе од 140 проценти, достигнувајќи рекордни 100 долари во понеделникот.
Според Меѓународната агенција за енергија, преработката во светските рафинерии во второто тримесечје била за 5,1 милион барели дневно помала отколку една година претходно.
Побарувачката за преработени производи се намали за четири милиони барели дневно, но ни тоа не беше доволно за да го надомести падот на понудата. Така, на пазарот недостасуваа повеќе од еден милион барели дневно, а во третото тримесечје се очекува дополнително влошување на односот меѓу понудата и побарувачката.
Залихите на гориво брзо се намалуваат
Во исто време, залихите на гориво, кои досега го ублажуваа недостигот на пазарот, брзо се намалуваат.
Глобалните резерви на нафта од март до јули се намалуваа за 3,5 милиони барели дневно, што е повеќе од три проценти од светската потрошувачка, а се очекува да продолжат да се намалуваат до крајот на годината.
Според официјалните податоци на американските власти, резервите на дизел во САД се најниски за овој период од годината во последните три децении, додека резервите на бензин се на најниско сезонско ниво од 2012 година.
Дури и евентуален дипломатски договор меѓу Вашингтон и Техеран и повторното отворање на Ормускиот Теснец не би морало нужно брзо да ги намали цените на горивата. Повеќе од 20 рафинерии во земјите од Персискиот Залив беа оштетени за време на војната, а поправките би можеле да траат долго поради долгите рокови за испорака на клучната опрема.
Високите цени би можеле да станат долгорочен проблем
Сето ова го зголемува ризикот високите цени на енергијата да останат извор на инфлаторен притисок подолго време.
Податоците за инфлацијата исто така укажуваат на ова, бидејќи високите цени на енергијата веќе се пренесуваат на потрошувачите, додека исцрпените залихи и намалениот капацитет за рафинирање продолжуваат да вршат притисок врз рафинериската индустрија.
Притисокот врз енергетскиот пазар би можел да стане долгорочен проблем за глобалната економија, особено за Европа и Азија, каде што покрај горивата се зголемија и цените на течниот природен гас.
